გერმანიის სასამართლოებში ახალი პრაქტიკა დაინერგა

ეს ჩვენთან!


მაისის "24 საათში" სტატიაა "გერმანული"ღია კარის დღე" ქართულ მართლმსაჯულებში".

თბილისში გერმანელ მოსამართლეებს ჩაუტარებიათ კონფერენცია ""საზოგადოება და მართლმსაჯულება".

ქალბატონი მონიკა ნიორე, ბერლინის უმაღლესი სასამართლოს პრეზიდენტია.
თურმე დალაგებულ და ძლიერ გერმანიაშიც შეწუხებულან მოსამართლეები სასამართლოსადმი უკმაყოფილობის გამო და ახლახან - სულ რამდენიმე წელია, ახალი წესი შემოუღიათ.
ქალბატონ მონიკას ეს ცვლილება იმდენად ეფექტურ და მნიშვნელოვან მოვლენად მიაჩნია, რომ მისი გაზიარების მიზნით ქართველი, აზერბაიჯანელი და სომეხი მოსამართლეები მოიწვია ამ კონფერენციაზე.

ახლა თურმე გერმანიის სასამართლოებში მოსამართლე, ძირითადი მონაცემების გათვალისწინებით, პროცესის დასაწყისშივე აცხადებს საკუთარ სავარაუდო ვერდიქტს. სასამართლოს მსვლელობისას განაჩენი შეიძლება შეიცვალოს, მაგრამ ეს წინასწარ ინფორმირებულობა თურმე მსჯავრმდებულთა მხრის აგრესიას მნიშვნელოვნად ამცირებს.

"რა თქმა უნდა, გადაწყვეტილების გამოტანისას ყველა მხარე კმაყოფილი ვერ იქნება. ერთი ყოველთვის დამარცხებულია. ამიტომ ასეთ შემთხვევაში ყველაზე მნიშვნელოვანია გამჭვირვალობა. ჩვენ წინასწარვე ვეუბნებით მხარეს საქმე მომგებიანია თუ წამგებიანი. ეს უადვილებს მხარეს წინასწარ შეეგუოს მისთვის არასასურველ გადაწყვეტილებას".
მონიკა ნიორე

ქართული კანონმდებლობა არ აძლევს უფლებას მოსამართლეს ასეთი განმარტება წინასწარ მისცეს ბრალდებულის მხარეს, გერმენიის კანონმდეცბლობა კი ასეთი განმარტების წინასწარ მიცემას პირიქით, ავალდებულებს.

ამ ჩემთვის უცნობი სფეროდან მე მხოლოდ ერთი რამ მენიშნა.

ევროპის ერთერთი ბურჯი, ძლიერი და მდიდარი გერმანია მხოლოდ რამდენიმე წელია რაც მისულა ამ დასკვნამდე. ანუ გერმანიაში რამდენიმე წლის წინ საზოგადოება არაობიექტურად აგრესიული ყოფილა საკუთარი სასამართლოს მიმართ.

და მხოლოდ რამდენიმე წელია რაც სიტუაციის უკეთესობისკენ შეცვლის გზა აღმოუჩენიათ.

ჩვენ კი ვთვლით, რომ რაც არ მოგვწონს ბოროტ ხელისუფალთა მოგონილი სასჯელია და ყველაფერი ყოველთვის ცუდად იქნება ამ მთავრობის ხელში.
მოსახლეობის 47% საქართველოს სასამართლოს უსამართლო მჩაგვრელ ძალოვან აპარატად მიიჩნევს და სამართლიანობის მისაღწევ საფეხურად ხელისუფლების შეცვლას მიიჩნევს.

ვინ მოგცა უფლება დასცინო !?

კიდევ ერთი საჭირო სტატია "ცხელ შოკოლადში".
აპრილის ნომერში წავიკითხე წერილი P.S.-სა და საერთოდ, რუსთავი 2-ის შესახებ - "analitikuri oxvra".

მხილებული იყო რუსთავი 2-ს პოლიტიკა - სკანდალური ამბები მოეთხრო მონაწილე პირების სახელებისა და მისამართების მითითებით. რითაც საინფოემაცი ო საშუალებამ სამუდამო დამღა დაასვა გაუპატიურებულ გოგონას.

ეს ერთი კონკრეტული კრიმინალური რეპორტაჟი და კონკრეტული სარედაქციო შეცდომა იყო. შეცდომა რომელსაც ადამიანის ბედის წახდენა შეუძლია.

მაგრამ..

მაგრამ რა ვუყოთ ჯეოსტარსა და მის ანონსებში ერთი კი არა დაწუნებულ კონკურსანტთა მთელ გალერეას, რომელთაც დაუშურებლად აცნობდა მთელ საქართველოს რუსთავი2 !?

აქაოდა ნახეთ, ჩვენს ჟიურის როგორ ამბიციურ და უნიჭო ადამიანებში მოუწიათ მონაწილეთა შერჩევაო.

მეც კოლიზეუმის რომაელივით დავცინოდი დასაცინად გამოყვანილ ახალგაზრდებს, რომელთაც ზოგს ნოტი ეშლებოდა, ზოგს ტექსტი და ზოგს დგომის მიმართულება.

ვინ გკითხავს შენ რუსთავი2 ხარ თუ ჯეოსტარი, უცნობი ახალგაზრდა თავის რაიონში თავისივე მეგობრებმა სუფრაზე ნამღერისათვის შეაგულიანეს, შენ იქ ჩააკითხე რაიონში და მანაც გარისკა, შესარჩევ ტურში მიიღო მონაწილეობა. არ გამოუვიდა, ვერ დააკმაყოფილა კონსერვატორიის კრიტერიუმები და არც თვითნაბადი მარგალიტი აღმოჩნდა მეგობრების ნაქები მისი ნიჭი.

იქნებ ეს კაცი მომავალში თავისი ენერგიისა და ამბიციის დახმარებით თავისი რაიონის გამგებელი, ან პარლამენტერი, ან სულაც საქართველოს პრეზიდენტი ხდება.

ვინ მოგცა უფლება საქართველოს მასშტაბით დასცინო.
გააკეთო მისი მონაწილეობით, მისი ნებართვის გარეშე საღადაო-სარეკლამო კლიპები.

იყო მსგავსი ბოროტი გადაცემა - "ატალანტი" სადაც გულუბრყვილო ადამიანები თავის შემოქმედებას სრულიად საქართველოს აცნობდნენ. გადაცემის მიზანი კი ამ შემოქმედების ტირაჟირება კი არა, იმ ირონიის შენარჩუნება იყო, რაც მაესტროს პოპ ესტრადის ნიჰილისტ მაყურებელს უნდა გასჩენოდა ამ უადგილოდ მონდომებული ადამიანების შემხედვარეს.


"ჯეოსტარის" შესარჩევი ტურების უიღბლო მონაწილეთა შემხედვარეს, სურვილი მიჩნდებოდა ადვოკატი ვყოფილიყავი და ამ დაჩაგრული ადამიანებისათვის მორალური ზარალის ასანაზღაურებლად "რუსთავი2"-სა თუ "ჯეოსტარისათვის" დიდი თანხა წამერთმია. მომავალში მაინც რომ აღარ გაეგრძელებინათ ადამიანების აბუჩად აგდება და მათთვის სასაცილო დამღის დასმა. მეგონა ესესაა შევიტყობ ასეთი სასამართლო პროცესის შესახებ მეთქი, მაგრამ არა, ჩვენი ადვოკატები ხომ უფრო მნიშვნელოვანი საქმით - პოლიტიკის კეთების ამბიციით აღმოჩნდნენ აჭრილები.

დღეს საქართველოში ტელევიზიას შეუძლია მორალური ზიანი დაუსჯელად მოგაყენოს.

ადვოკატები კი, რომელთაც კონკრეტული ადამიანების ღირსების დაცვა არ ადარდებთ, პოლიტიკაში ისეთივე ღირსების გრძნობით იბადრებიან, როგორც გულუბრყვილოები "ატალანტში".

ლაიერ, ლაიერ! - ლოიარ, ლოიარ!

ადვოკატი VS პროკურორი

არ მახსოვს როდის შევიტყვე პირველად ამ პროფესიების არსებობა, ალბათ იმ დროს როცა ქვეყანაში ჩემთვის მათსავით (ადვოკატსა და პროკურორსავით) უამრავი გაუგებარი პროფესია იყო - კომკავშირის თუ პროფკავშირის მდივანი, პარტორგი, რაიკომის მდივანი და სხვა.

თავიდანვე არ დავინტერესებულვარ ამ პროფესიების დანიშნულებით. ალბათ ისეთივე უსარგებლო და მიუწვდომლად ჩავთვალე როგორც აქ ჩამოთვლილი სხვა პროფესიები.

გამოხდა ხანი, უკვე ახალ, დამოუკიდებელ და დემოკრატიულ შევარდნაძისდროინდელ საქართველოში ახალი ტელევიზიები შეთანხმებულივით მხოლოდ ადვოკატებსა და პროკურორებზე ალაპარაკდნენ და მაშინ კი გავიგე მათი დანიშნულება და ერთმანეთისაგანაც გავარჩიე.

ხანდახან გიფიქრია კაცს, რატომ აირჩია ამ კაცმა ესეთი ცუდი პროფესია, რომლის აღწერა ზღაპრებში აუცილებლად სიბოროტის სიმბოლო იქნებოდა.

პროკურორი - ბრალმდებელი, ადამიანი, რომელმაც თავის საქმედ გაიხადა ისედაც დაჭერილი და გაუბედურებული ადამიანისათვის მეტი სასჯელის მიღწევა. და ადვოკატი ადამიანი, რომლის წარმატებაა განსასჯელისთვის სასჯელის შემსუბუქება.
ადვოკატი ალბათ ყველა ზღაპარში კარგი, კეთილი კაცი იქნება. ჩვენი ტელევიზია ადვოკატების სერიალს დაემსგავსა, ყველა სასამართლო საქმეს აუცილებლად ადვოკატების თვალით უნდა შევხედოთ და საწყალ მსჯავრდებულს უნდა ვუთანაგრძნოთ, რომელსაც მუდამ აბრალებენ არჩადენილ დანაშაულს, ან პოლიტიკური დაკვეთით სჯიან ან არაკომპეტენტურობით. "ეს კაცი რეალური დამნაშავის მაგივრად დაიჭირეს და აი ჩვენი მოუწესრიგებელი სასამართლო როგორ უგულოდ წირავს ადამიანს".

თუ დალაგებული ევროპული ქვეყნის მოქალაქემ იცის რომ სასამართლოზე მოსამართლეს საქმე მიჰყავს პროურორისა და ადვოკატის პოზიციების შეჯერებით, ჩვენ მაყურებლები ძირითადად ადვოკატის მხარეს ვიჭერთ.

შევარდნაძის დროს რატომღაც ამ ადვოკატური სერიალის შემხედვარეს მეც სწორედ ადვოკატები მყავდა დადებით გმირებად. კარგად მეტყველებდნენ, კონკრეტული გაჭირვებული ადამიანის ინტერესებს იცავდნენ. მას შემდეგ ქვეყანაც შეიცვალა და მრავალმა ადვოკატურმა სერიალმაც გაირბინა ჩვენს თვალწინ.

ახლა, 2007 წლის ბოლოს როცა საქართველოში ადვოკატებმა მოინდომეს პოლიტიკაში მოსვლა, უფრო დაკვირვებით ვუყურებ მათ საქმიანობას. და ჩემდა გასაკვირად აღმოვაჩინე რომ, ჩემს მხარეზე ადვოკატი კი არა, პროკურორია.

პროკურორის მიზანია სამართლის აღდგენა მას შემდეგ რაც რეალური, კონკრეტული დანაშაული უკვე მომხდარია. ვიღაც ჩემნაირი მოქალაქე დააზარალეს, შეურაცხყვეს, მოატყუეს, მოერივნენ, დაამცირეს და ეხლა სახელმწიფოს ჯერია აღადგინოს სამართლიანობა.

პრურორიც კითხულობდა ზღაპრებს ბავშვობაში და პროკურორსაც ეკითხებიან საკუთარი ბავშვები, ვინ არის კეთილი და ბოროტი, რა არის პატიება და რა არის სასჯელი.
წარმოიდგინეთ რომ პროკურორიც მოიცვას იმ გულჩვილობამ რომელიც ჩვენ გვეუფლება დაპატიმრებულთა და მათი ადვოკატების ხილვისას. ანდა რაღა წარმოდგენა გვინდა უბრალოდ უნდა გავიხსენოთ 5 წლის წინანდელი საქართველო - გულჩვილი თუ გულჩვილობას ამოფარებული კორუმპირებული პროკურორების ქვეყანა.

სამწუხაროდ ზღაპრების პერსონაჟები ისეთივე მრავალფეროვანნი არ არიან როგორც რეალური ადამიანები. ზღაპრებში ცხოვრობენ ბოროტები, კეთილები, ძლიერები და მოხერხებულები, უკვდავები და მოკვდავები.

რეალური ცხოვრება არ ვიცი, მაგრამ სატელევიზიო ვირტუალური ცხოვრება კი დასახლებულია რთული პერსონაჟებით, უპრინციპო პრაგმატისტებით, რომლებიც წარმატებისათვის ყაჩაღსაც ლამაზად შეფუთავენ და მის დასაცავად ცრემლებსაც საჭირო ოდენობით დაღვრიან. ექსტრემალურ პირობებში კი არა, ყოველდღიურად. ეს ხომ მათი პროფესიაა – ადვოკატობა. ჩემ სიტყვებზე უკეთ ამ პროფესიის ავანჩავანს ჯიმ კერი და მისი “ლაიერ, ლაიერ”-ი შეგიქმნით.

პროკურორი კი რეალურ ბოროტ ბოროტმოქმედებს უპირისპირდება სახელმწიფოს სახელით, ჩვენი სახელით.

ოქრუაშვილის ავტორიტეტიც მაშინ არ შეიქმნა როცა პროკურორი იყო და ქვეყნის ძველ ძლიერთა ამა ქვეყნისა ციხეებში სვამდა?

მაგრამ ის მაშინ მხოლოდ სააკაშვილის თამაშის, მოგებული თამაშის მოთამაშე ყოფილა და შინაარსით მაინც იმად დარჩა რა პროფესიაც აირჩია - ადვოკატი ლაიერ, ლაიერ!- ლოიარ, ლოიარ!.
.
.

სახელმწიფოს ძალა

ეს იმ ძალათა ერთობლიობაა რომელსაც მისი მოქალაქეები აძლევენ თავის მთავრობას თავისივე უსაფრთხოების, სტაბილური განვითარებისა და ქვეყნის მთლიანობის დასაცავად.

მთავრობა სახელმწიფო ბიუჯეტით უზრუნველყოფს ჯარის, სასამართლოსა და პოლიციის ფუნქციონირებას.
ჯარის პოლიციისა და სასამართლოს ფუნქციონირება დემოკრატიულ ქვეყნებში რეგულირდება არა მხოლოდ მთავრობისა და პარლამენტის არამედ საზოგადოების მიერაც.
სწორედ საზოგადოების შეკვეთა არის განმსაზღვრელი პოლიციისა და ჯარის მოქმედებათა მასშტაბებსა და მეთოდებზე. მაგალითად ყველა ჩენგანს უნახავს ამერიკული თუ ევროპული ფილმები სადაც ავტომანქანათა უშველებელი კოლონა ელოდება თავის რიგს გაჩხრიკოს და გაატაროს პოლიციის ბლოკპოსტმა, რომელიც პოლიციის მიერ კონკრეტულ დანაშაულზე ეჭვმიტსნილის მოძებვნისა და დაპატიმრებას ისახავს მიზნად. მოსახლეობა მშვიდად ხვდება ამ საგზაო წინააღმდეგობას და იცის რომ მისი დაგვიანება, მისადმი ნასროლი ეჭვიანი მზერა და თუნდაც გაჩხრეკვა ემსახურება მისსავე სურვილს მისმა ცოლ-შვილმა უსაფრთხო ქვეყანაში იცხოვროს.
ასევე ხშირად გვინახავს ფილმებში სასამართლოები ნაფიც მსაჯულთა მონაწ ილეობით. ნაფიცი მსაჯულები ეს არიან არაკომპეტენტური მოქალაქეები, რომელნიც ესწრებიან სასამართლო პროცესს და ერთობლივი დასკვნა გამოაქვთ არის თუ არა კონკრეტული ეჭვმიტანილი დამნაშავე.

ერთი წუთით წარმოიდგინეთ ეს სიტუაციები ქართულ რეალობაში. ყველა ადამიანი,
რომელიც "დამამცირებელი" ცდის შემდეგ გაივლის უფრო მეტად "დამამცირებელ" ჩხრეკვას პირად შეურაცყოფად მიიღებს ამ პროცედურას და პოლიციის და შესაბამისად მთავრობის დაუძინებელ მტრად გადაიქცევა.

მეორე სიტუაციაში, კონკრეტული დამნაშავის მიმართ გულაჩუყებული ნაფიცი მსაჯულები არაადექვატურად მსუბუქ სასჯელს მოითხოვენ ან სულაც გაამართლებენ თვალის ჩაკვრის თანხლებით.

ქართული საზოგადოება არ აძლევს სახელმწიფო ძალოვან სტრუქტურებს შეკვეთას დამნაშავეთა დასჯაზე. არ იღებს პასუხისმგებლობასა და მონაწილეობას მართლმჯულების აღსრულებაში. ამ უფლებას მართლმსაჯულება ძალით ფლობს და იყენებს.

საზოგადოება უთანაგრძნობს დამნაშავეს და ადვოკატს (ამის დასტურია ის რომ ადვოკატები ჩვენთან უფრო ხშირად ჩანან ტელევიზიით, ვიდრე მინისტრები და პარლამენტარები ერთად. პროკურორის მოსაზრება ძალიან იშვიათად გაიელვებს ხოლმე ტელეეთერში და ისიც ბრალდებულის ადვოკატისა და ნათესავების კომენტარების თანხლებით.

ასეთ რეპორტაჟებს ერთი ზღაპრის სახელი აქვს -"საწყალი ხალხი და ბოროტი სახელმწიფო". სახელმწიფო როგორც სისტემა, სტრუქტურა და იერარქია ჩვენ, ქართველებს არ მოგვიგონია და რა ისტორიული ფესვები ჰქონდა ქართულ ხელმწიფო სტრუქტურასა თუ იერარქიას ჩვენ აღარ გვახსოვს.
ის ისტორიული მახსოვრობა, რომელიც აქვთ რუსებს, ევროპელებსა და ამერიკელებს ჩვენ არ გვაქვს. ამ ჩამოთვლილ ქვეყანათა მოქალაქეები არანაირი გაჭირვების საზღაურად არ მოითხოვენ სახელმწიფო იერარქიის დამსხვრევას. არანაირი წყენის გამო არ იყვირებენ პრეზიდენტს არ ვცნობ და მე ჩემი სახელმწიფო თუ ეროვნული საბჭო მაქვს რომელსაც მთავრობად ვაცხადებო.
ქართული საზოგადოება მართლმსაჯულებასთან მიმართებით თავის თავს იდენტიფიცირებს უსამართლოდ დაჭერილ კრიმინალთან და არა სახელმწიფოსთან.